Ξέρξης Α'

Article on other languages:

• خشایارشا_الأول
• Ксеркс_I
• Kserks_I_od_Perzije
• Xerxes_I_de_Pèrsia
• Xerxés_I.
• Xerxes_I,_brenin_Persia
• Xerxes_1._af_Persien
• Xerxes_I.
• Xerxes_I_of_Persia
• Kserkso_la_1-a_(Persio)
• Jerjes_I
• خشایارشا
• Kserkses_I
• Xerxès_Ier
• Xerxes_I
• חשיארש_הראשון
• Kserkso_I.
• I._Xerxész_perzsa_király
• Serse_I_di_Persia
• クセルクセス1世
• 크세르크세스_1세
• Xeşeyerşa
• Xerxes
• झेरेक्सिस_पहिला
• Xerxes_I
• Xerxes_I_av_Persia
• Kserkses
• Xerxes_I_da_Pérsia
• Xerxes_I
• Ксеркс_I
• Kserks_I
• Xerxes
• Xerxes_I.
• Kserkses_I.
• Ксеркс_I
• Xerxes_I
• I._Serhas
• Ксеркс
• Xerxes_I_của_Ba_Tư
• Xerxes_I_han_Persia
• 泽克西斯一世

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Ο Ξέρξης Α΄ ήταν βασιλιά (Σάχης) της Περσίας και Φαραώ της Αιγύπτου, ενώ άνηκε στην δυναστεία των Αχαιμενιδών. Το όνομα του είναι παραφθορά του περσικού Κσαγιαρσά (Xšayāršā) και σημαίνει Κυρίαρχος Ηρώων. Βασίλεψε από το 485 π.Χ. έως το 465 π.Χ.

Η άνοδος του Ξέρξη στο περσικό θρόνο

Επιγραφή του Ξέρξη στη περιοχή Βαν της Τουρκίας.

Ο Ξέρξης ήταν γιος του βασιλιά Δαρείου του Κάπηλου του Υστάσπη και της Άτοσσας, , κόρης του Κύρου του πρεσβυτέρου. Διαδέχτηκε στο θρόνο τον πατέρα του στα 485 π.Χ. και έγινε Βασιλιάς των Περσών και Μήδων και Φαραώ της Αιγύπτου στα 35 του ενώ προηγουμένος, όσο βασίλευε ο πατέρας του, ήταν σατράπης της Βαβυλώνας. Κανονικά δεν ήταν ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου, καθώς ο Δαρείος είχε μεγαλύτερο γιο από τη πρώτη στου σύζυγο, τον Αρτοβαζάνη. Όμως ο Ξέρξης κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να παραγκωνίσει τον νόμιμο διάδοχο και να ανακυρήξει αυτόν ως διάδοχο πρίγκηπα, ακολούθως οι πηγές δεν αναφέρουν ξανά τον Αρτοβαζάνη οπότε οι ιστορικοί υποθέτουν ότι δολοφονήθηκε για να μην υπάρξει εμπόδιο στον Ξέρξη. Αυτό μαρτυράει και τη σκληρότητα του Πέρση μονάρχη. Ένα χρόνο μετά την ανάρρησή του στο θρόνο, ο Ξέρξης κατέλαβε την Αίγυπτο που είχε επαναστατήσει και λεηλάτησε τα ιερά που βρισκόντουσαν στο Δέλτα του Νείλου. Ακολούθως υπόταξε την Βαβυλώνα, που είχε επίσης επαναστατήσει, ενώ δεν σεβάστηκε το ιερό του προστάτη θεού της πόλης, του Μαρδούκ. Έκλεψε το χρυσό άγαλμα του θεού των Βαβυλωνίων και σκώτωσε τους ιερείς του ναού του, άλλο ένα δείγμα της σκληρότητας του Ξέρξη.

Η απόφαση για εισβολή στην Ελλάδα

Ο πατέρας του Ξέρξη του άφησε μια διαταγή πριν πεθάνει. Να τιμωρήσει τους Αθηναίους και τους υπόλοιπους Έλληνες για τη ντροπή που προξένησαν στην μεγάλη τους αυτοκρατορία. Ο Ξέρξης βέβαια δεν χρειαζότανε να δεσμευτεί από αυτή την υπόσχεση για να επιτεθείσ την Ελλάδα. Είναι ολοφάνερο ότι όποιος ελέγχει τη Θράκη και τα παράλια της Μικράς Ασίας πρέπει να ελέγχει και την απέναντι όχθη του Αιγαίου, τον Ελλαδικό χώρο δηλαδή, για γεωπολιτικούς λόγους. Στο τρίτο έτος της βασιλείας του, λοιπόν, συγκάλεσε συνέδριο με τη συμμετοχή των αρχόντων και των ευγενών όλων των επαρχιών της χώρας αλλά και των ξένων ευγενών, που είχανε δηλώσει υποταγή στη Περσία. Στο συνέδριο ακούστηκαν διαφορετικές απόψεις. Ο θείος του αυτοκράτορα, αδερφός του Δαρείου, ο Αρτάβανος δεν επιθυμούσε την επίθεση στην Ελλάδα και εκπροσωπούσε τους ευγενείς που δεν επιθυμούσανε άλλη ήττα μετά τον Μαραθώνα. Απο την άλλη πλευρά, τη μερίδα των στρατηγών, εκπρόσωπος ήταν ο στρατηγός Μαρδόνιος, ξάδερφος και γαμπρός του αυτοκράτορα. Ακόμα στην αυτοκρατορική αυλή του Ξέρξη υπήρχανε και ορισμένοι ευγενείς από την Ελλάδα που χάσανε τους θρόνους τους και ελπίζανε ότι άμα βοηθούσανε τον Πέρση αυτοκράτορα στην εισβολή του, θα κερδίζανε το θρόνο τους πάλι. Μερικοί από αυτούς ήταν: ο Δημάρατος έκπωτος βασιλιάς της Σπάρτης, ο Αιαντίδης γαμπρός του έκπωτου τύρρανου της Αθήνας Ιππία, η οικογένεια των Αλευάδων έκπτωτη δυναστεία που ηγούνταν το Κοινό των Θεσσαλών και ο μάντης Ονομάκριτος, ο οποίος είχε πληρωθεί από οικογένειες έκπτωτων ευγενών για να δείνει ευνοϊκούς χρησμούς στο Ξέρξη ώστε να πειστεί να εκστρατεύσει στην Ελλάδα. Το συνέδριο κράτησε έξι μήνες και αποφασίστηκε τελικά η επίθεση κατά της Ελλάδας ενώ στο τέλος του συνεδρίου παρέθεσε συμπόσιο επτά ημερών. Ακόμη στο συμπόσιο διέταξε την τότε σύζυγό του Αστίν να εμφανιστεί για επίδειξη σύμφωνα με τα έθιμά τους. Η Αστίν όμως αρνήθηκε και ο Ξέρξης την έδιωξε από το παλάτι. Μετά παντρεύτηκε την Εσθήρ, μια από τις ομορφότερες κοπέλες του χαρεμιού του, ανεψιά τού κρυπτο-Ιουδαίου Μαρδοχαίου.

Αναπαράσταση από τοίχο της Περσέπολης του βασιλιά Ξέρξη.

Η εισβολή στην Ελλάδα

Ο Ξέρξης ξεκίνησε της προετοιμασίες για να πολεμήσει τους Έλληνες αμέσως, η εκστρατεία τελικά προετοιμαζόταν για τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Ο περσικός στρατός σύμφωνα με τον Ηρόδοτο αριθμούσε 1.700.000 πεζούς άνδρες και 100.000 βοηθητικό προσωπικό που προέρχονταν από 46 έθνη ενώ ο Κορνήλιος Νέπως αναφέρει 700.000 πεζούς και 400.000 ιππείς. Οι σύγρονες μελετητές πιστεύουν πως συγκέντρωσε ένα κολοσσιαίο στρατό από 600.000 άντρες ενώ του εστάλησαν αργότερα και ενισχύσεις από την Περσία και επίσης σε αυτόν τον αριθμό δεν υπολογίζονται το βοηθητικό πορσωπικό και οι Έλληνες που συντάχθηκαν με το μέρος των Περσών. Ο στρατός του Ξέρξη μας παραδίδετε αναλυτικά από τον Ηρόδοτο από ποία έθνη αποτελούνταν και ποίος διοικούσε κάθε έθνος. Αναλυτικά ήταν:

• Πέρσες υπό τις διαταγές του Οτάνη, πεθερού του Ξέρξη.
• Μήδοι υπό τις διαταγές του Τιγράνη.
• Κίσσιοι υπό τις διαταγές του Ανάφη, γίου του Οτάνη.
• Ασσύριοι υπό τις διαταγές του Οτάσπη.
• Βάκτριοι και Σάκες υπό τις διαταγές του Υστάσπη, αδερφού του Ξέρξη.
• Ινδοί υπό τις διαταγές του Φαρναζάρθη.
• Άριοι υό τις διαταγές του Σισάμνη.
• Πάρθοι και Χωράσμιοι υπό τις διαταγές του Αρτάβαζου.
• Σόγδοι υπό τις διαταγές του Αζάνη.
• Γανδάριοι και Δαδίκες υπό τις διαταγές του Αρτύφιου.
• Κάσπιοι υπό τις διαταγές του Αριόμαρδου, αδερφού του Αρτύφιου.
• Σαράγγες υπό τις διαταγές του Φερενδάτη.
• Πάκτυες υπό τις διαταγές του Αρτάυνου.
• Ούτιοι και Μύκοι υπό τις διαταγές του Αρσαμένη, αδελφού του Ξέρξη.
• Παρικάνιοι υπό τις διαταγές του Σιρομήτρη.
• Άραβες και Αιθίοπες υπό τις διαταγές του Αρσάμη, αδελφού του Ξέρξη.
• Λίβυοι υπό τις διαταγές του Μασάγη.
• Παφλαγόνες και οι Ματιηνοί υπό τις διαταγές του Δώτου.
• Μαριανδυνοί, Σύροι και Λίγυες υπό τις διαταγές του Γωβρύα, αδελφού του Ξέρξη.
• Φρύγες και Αρμένιοι υπό τις διαταγές του Αρτόχμη, σύζυγος αδελφής του Ξέρξη.
• Λυδοί και Μύσοι υπό τις διαταγές του Αρταφέρνη, γίου του ομόνυμου στρατηγού από τη μάχη του Μαραθώνα.
• Κόλχοι, Θράκες, Λασόνιοι, Μόσχοι, Μιλύες και Πισίδες ήταν υπό την ηγεσία άλλων αρχόντων-συγγενών του Ξέρξη.

Την ηγεσία όλου του πεζικού είχανε οι Μαρδόνιος και Τριτανταίχμης, ξαδέρφια του Ξέρξη, ο Μασίστης, μικρότερος αδερφός του βασιλιά, ο Μεγαβύζος και ο Σμερδομένης. Το ιππικό διοικούσαν τα αδέρφια Τίθαιος και Αρμαμίθρας, γίοι του στρατηγού Δάτη, που είχε πάρει μέρος στη Μάχη του Μαραθώνα. Την επίλεκτη προσωπική σωματοφυλακή του Ξέρξη, τους 10.000 «Αθάνατους» διοικουσε ο Υδάρνης. Ο περσικός στόλος προέρχονταν από τις υποτελείς περιοχές της Περσικής Αυτοκρατορίας, καθώς οι Πέρσες δεν ήταν ναυτικός λαός. Τον στόλο αποτελούσαν μοίρες των Φοινίκων υπό τήν ηγεσία του Μεγαβάσου, των Κιλίκων, των Σύρων, των Αιγυπτίων υπό την ηγεσία του Αχαιμένη, των Λυκίων, των Ελλησπόντιων, των Παμφύλων, των Κυπρίων, των Ιώνων της Μικράς Ασίας, και των Κάρων υπό τις ηγεσίες του Αριαβίγνη. Οι στρατιωτικές δυνάμεις πάνω σε αυτά ήταν όλες ιρανικής καταγωγής, δηλαδή Πέρσες, Μήδοι και Σάκες. Την ανώτερη ηγεσία του στόλου είχε ο Αριαμένης.

Χωρίς δυσκολία, ο Ξέρξης με το στρατό του, πέρασε με γέφυρες τον Ελλήσποντο με γέφυρες που κατασκεύασαν οι μηχανικοί του. Τη πρώτη φορά οι γέρφυρες κατέρευσαν ύστερα από τρικυμία και έτσι ο Ξέρξης έδειξε ξανά τη σκληρότητα του αποκεφαλίοντας τους μηχανικούς του και διέταξε να μαστιγώσουν τη θάλασσα γιατί δεν υπάκουσε στις διαταγές του να ηρεμήσει ενώ τις πέταξε μέσα και αλυσίδες για να την δέσουν. Ακόμα για να περάσει ο στόλος του άνοιξε μια διώρυγα στη χερσόνησο του Άθω και έθεσε επικεφαλής του έργου, τους Βούβαρη του Μεγαβάζου και Αρταχαίη του Αρταίου. Πέρασε χωρίς προβλήματα τη Θράκη, τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία και έφτασε στις Θερμοπύλες, όπου αντιμετώπισε τους 300 Σπαρτιάτες του Λεωνίδα. Μετά τη «νίκη» του στις Θερμοπύλες, έφτασε στην Αθήνα που την κατέλαβε. Οι κάτοικοί της είχαν φύγει πρόσφυγες στα γύρω νησιά. Ο τεράστιος στόλος του Ξέρξη, που στο μεταξύ είχε πάθει μεγάλες καταστροφές από τρικυμίες και από τη ναυμαχία στο Αρτεμίσιο με τους Αθηναίους, κατανικήθηκε στην περίφημη ναυμαχία της Σαλαμίνας στα 480 π.Χ. Αφήνοντας το γαμπρό του Μαρδόνιο στην Ελλάδα, που νικήθηκε κι αυτός στη μάχη των Πλαταιών στα 479 π.Χ., ο Ξέρξης γύρισε στις Σάρδεις. Η μάχη της Μυκάλης το 479 π.Χ., ήταν το τελειωτικό χτύπημα για την εκστρατεία του Ξέρξη καθώς ύστερα από αυτή οι δυνάμεις του αποσύρθηκαν στη Περσία και οι ελληνικές δυνάμεις ξεκίνησαν απελευθερωτικό αγώνα στα παράλια της Μικράς Ασίας.

Το τέλος του Ξέρξη

Ο τύμβος του Ξέρξη σκαμμένος μέσα σε βράχο στη Περσέπολη.

Ο Ξέρξης μετά την ήττα στη Σαλαμίνα αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Βαβυλώνα να καταπνίξει νέα επανάσταση που υποκινούσαν οι ιερείς του Μαρδούκ. Ύστερα από την καταστολή της επανάστασης σκότωσε τους αυλικούς του που, όσο έλειπε, κλέψανε τον βασιλικό θυσαυρό του. Τα νέα για τις ήττες στις Πλαταιές και στη Μυκάλη τον συντάραξαν ψυχολογικά, με αποτέλεσμα να κλειστεί στον εαυτό του και να περνάει ώρες μελετώντας πολεοδομικά σχέδια καθώς είχε στο μυαλό του την ανοικοδόμηση της Περσέπολης και την δημιουργία νός θαυμαστού πολεοδομικού συγκροτήματος εκεί. Όμως καθώς ήταν κλειστός στον εαυτό του και εύκολος στόχος των ραδιούργων εμφανίστηκαν πολλοί επίδοξοι διαδόχοι του. Αυτός αγανακτισμένος και στα όρια της παράνοιας τους δολοφόνησε όλους, αρκετοί ήταν και στενοί συγγενείς του. Τελικά έπεσε ο ίδιος θύμα μιας αυλικής συνωμοσίας το 465 π.Χ.. Μετά από εικοσάχρονη βασιλεία, δολοφονήθηκε από τον Αρτάβανο που φιλοδοξούσε να ανέβει στο θρόνο της Περσίας. Ο Αρτάβανος βασίλεψε για ένα χρόνο μέχρι που ο γίος του Ξέρξη, ο Αρταξέρξης ο Μακρόχειρ, τον παραμέρισε για να ανεβεί ο ίδιος στο θρόνο το 464 π.Χ.

Από τα παιδία του Ξέρξη γνωρίζουμε τα εξής:

• Αρταξέρξης Α΄, ο Μακρόχειρας, διάδοχος του Ξέρξη, γιος του από τη γυναίκα του Αμάστρις.
• Αμύτις, σύζυγος του σατράπη Μεγαβύζου, κόρη του Ξέρξη από τη γυναίκα του Αμάστρις.
• Δαρείος, ο πρωτότοκος γιος του Ξέρξη από την γυναίκα του Αμάστρις, δολοφονήθηκε από τον Αρταξέρξη.
• Υστάσπης, γιος του Ξέρξη από τη γυναίκα του Αμάστρις, επίσης δολοφονήθηκε από τον Αρταξέρξη.
• Αρταίος, γιος από άγνωστη γυναίκα του Ξέρξη, σατράπης της Βαβυλώνας.

Πηγές

• Γαρουφάλης Δ., ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ, εκδόσεις ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, 2003
• Ηρόδοτος, Ιστορίαι, βιβλία 1-9, μετάφραση Πανέτσος Ε., εκδόσεις Ζαχαρόπουλος/ βιβλία V-IX, μετάφραση Σπυρόπουλος Η., εκδόσεις Γκοβόστη, 1995
• Κωτούλας Ι., Μπελέζος Δ., ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, σειρά Μεγάλες Μάχες, ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ, εκδόσεις ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, 2005
• Το άρθρο βασίζει την τελευταία του ενότητα και στο άρθρο της αγγλικής Βικιπαίδεια Xerxes I of Persia